Miasto i ptaki

Pierwsze tegoroczne pisklę krzyżówki

Pierwszą krzyżówkę wodzącą młode spotkaliśmy w tym roku 8 maja, niestety wodziła za sobą tylko jednego pisklaczka. Od tego czasu niemal codziennie kolejne kaczki wyprowadzały swoje stadka. Krzyżówki zakładają gniazda z daleka od wody, w krzakach, na drzewach, w dużych dziuplach, czasem w specjalnych budkach lęgowych. Samice wysiadują je same, kaczory w tym czasie lekko znudzone snują się w małych grupkach po jeziorku. Gdy młode się wyklują, matka natychmiast prowadzi je do wody. Jedna z tegorocznych „skaryszewskich” kaczek wodzi aż 17 małych kaczątek! Jak to możliwe? Siedziała na 17 jajkach? Raczej nie, to najprawdopodobniej „rodzina zastępcza” - krzyżówki mają bardzo silny instynkt opieki nad pisklętami i chętnie adoptują małe, które straciły rodziców.

Kacze przedszkole na jeziorku Kamionkowskim

Krzyżówka w dziupli

Cyranka w parku Skaryszewskim

Dziś na stawach parku Skaryszewskiego postój zrobił sobie kolejny wiosenny podróżnik: piękny samczyk cyranki. Cyranka to obecnie dość rzadka kaczka, zimę spędza w Afryce nad Nigrem i jest najdalej wędrującą kaczką, do nas przylatuje odbyć lęgi, chętnie na bagnach Biebrzy i Narwi. Co spodobało się cyrance w Skaryszaku? Najprawdopodobniej płytkie stawy z gęstą roślinnością podwodną, bogate w małe rybki, bezkręgowce i kijanki.

Samiec cyranki (Anas querquedula)

Para płaskonosów w parku Skaryszewskim

Na gościnnych stawach parku Skaryszewskiego w kwietniu często pojawiają się niespodziewani goście: powracające z zimowisk ptaki wodne, które korzystając z obfitości ryb, małży i innego dobra lubią tu zrobić sobie postój przed dalszą drogą.
W ubiegłym tygodniu „na popas” zatrzymało się kilka czernic, a dziś bardzo rzadko spotykani goście: para płaskonosów. Płaskonosy to ptaki kaczkowate, samica ubarwiona jest podobnie do krzyżówki, a samiec wyróżnia się szeroką rudą plamą na bokach, oba zaś mają potężne, spłaszczone łyżkowate dzioby, którymi sprawnie pobierają plankton z płytkich stawów.
Dziś na niewielkim stawie parkowym płaskonosy pożywiały się wspólnie z nurogęsiami, które tu corocznie zakładają gniazda.

Samiec płaskonosa (Anas clypeata)

Samiec płaskonosa i samica nurogęsi w parku Skaryszewskim

Rzadko widywani goście

Czernica (Aythya fuligua) z małżem

Jeziorko Kamionkowskie jest jesienią licznie odwiedzane przez ptaki wodne, aktualnie oprócz łabędzi i krzyżówek obserwować można czernice, nurogęsi, kilka gatunków mew i kormorany.
O ile łabędzie i krzyżówki żywią się przede wszystkim roślinnością wodną oraz (niestety!) wyrzucanym im chlebem, o tyle pozostałe zapamiętale nurkują w poszukiwaniu małych rybek i małży, których w jeziorku nie brakuje. Najlepszymi nurkami są nurogęsi i kormorany, nurkują głęboko i prawie za każdym razem wyciągają odpowiednich dla siebie rozmiarów rybę. Czernice natomiast wydają się gustować w małżach, a ich płaskie dzioby pozwalają błyskawicznie zgnieść skorupkę i wyssać zawartość. Zupełnie inną technikę muszą stosować mewy. Obserwowaliśmy przez długą chwilę dużą mewę pospolitą, która nie mogła sobie poradzić z 10 centymetrowym małżem: za każdym razem wysuwał się z cienkiego i haczykowatego dzioba. Niezrażona mewa wyciągała małża z wody kilkanaście razy! W końcu zdała sobie sprawę, że sama go nie rozgryzie i odleciała, aby małża… rozbić o chodnik. To jednak była niespodziewana gratka dla wron, które również lubią skosztować tego delikatesu, ale same nurkować nie potrafią - odgoniły krakaniem mewę i sprawnie poradziły sobie ze skorupką swoimi potężnymi dziobami.
Duża ilość małży dobrze świadczy o czystości wody w jeziorku, ale to temat na osobny wpis.

Mewa pospolita (Larus canus) upolowała małża

Ups, wypadł!

Wracaj!

Mam go!

Wrony też lubią małże

Zjedzony małż – czyżby szczeżuja?

McŁabędź (Cygnus olor) skusił się na fast fooda

Wraz z nastaniem jesieni zaczyna się sezon dokarmiania ptaków. O ile w przypadku małych ptaszków takich jak sikorki, kowaliki, mazurki czy dzwońce dokarmianych najczęściej różnego rodzaju ziarnami i orzechami wygrane są obie strony: dokarmiani, bo dostają naturalne, dobre, pożywne jedzenie, którego im bliżej zimy tym mniej, a coraz krótsze dnie nie zostawiają dużo czasu na poszukiwania, i dokarmiający, którzy niejako w nagrodę mogą z bliska poobserwować ptaki. Gorzej jest niestety z ptakami wodnymi jak kaczki, łabędzie, mewy - one mogą liczyć jedynie na chleb - chyba najgorszy dla nich rodzaj pożywienia. Mimo tego, że od wielu lat ornitolodzy i miłośnicy przyrody alarmują o szkodliwości karmienia ptaków chlebem, nad parkowe stawy ciągle przychodzą osoby z całymi torbami wypchanymi najczęściej zeschniętym i spleśniałym pieczywem. No czy ktoś widział łabędzia piekącego sobie chleb????
Pożywieniem kaczek i łabędzi są przede wszystkim rośliny wodne, małże, ślimaki i larwy owadów, a z końcem października obserwować można krzyżówki z dala od wody delektujące się opadniętymi z drzew rajskimi jabłuszkami, łabędzie zaś „czyszczą” stawy ze zbutwiałych roślin.
Niestety, ludzie oferują im swoisty fast food, czyli jedzenie szybkie, szkodliwe i bez wartości, ale za to dostępne od zaraz i bez wysiłku. Nie zdają sobie sprawy, że zawarta w chlebie sól (a jest jej tam dużo!, tak jak i różnego rodzaju chemicznych konserwantów, ulepszaczy, etc.) zaburza gospodarkę wodną organizmu ptaków, co w konsekwencji często prowadzi do ich śmierci. Chleb wrzucają bezpośrednio do wody, co powoduje, że błyskawicznie pleśnieje. „Chlebowa” dieta wywołuje poważną chorobę - kwasicę, a także biegunki i osłabienie odporności na skutek niedoborów pokarmowych. A przecież idzie zima i ptaki powinny zbierać siły i magazynować zapasy.
Pomyślmy o tym wybierając się w świąteczny weekend do parku.

A ta stołówka to niby dla kogo ma być???

Wrony roznoszą kawałki pieczywa po całej okolicy

Podstawą pożywienia mew są ryby

Kaczor krzyżówki (Anas platyrhynchos) w pobliżu gniazda

Gdzie podziały się krzyżówki, których dziesiątki zimowały na jeziorku Kamionkowskim? Otóż przeniosły się w wysokie trawy oraz na drzewa, gdzie chętnie zakładają gniazda. W kwietniu krzyżówki zaszywają się w ukrytych gniazdach i na wodzie pojawiają się ponownie dopiero w maju tym razem wodząc za sobą małe kaczuszki. Młodymi opiekują się wyłącznie samice, kaczory w tym czasie snują się po jeziorku w luźnych grupkach. Pożywieniem kaczek - wbrew temu w co większość ludzi wydaje się wierzyć, wcale nie jest stary chleb, ale rośliny wodne, a także larwy komarów i skorupiaki, których w parku jest pod dostatkiem. W pewnym sensie można powiedzieć, że im więcej chleba rzucimy kaczkom, tym więcej będzie komarów!

Samica krzyżówki (Anas platyrhynchos) w pobliżu gniazda

W tym roku pierwsze kaczuszki pojawiły się na początku maja

Sołtys

Od kilku dni na jeziorku Kamionkowskim razem z krzyżówkami pływa „dziwna” kaczka. Jest znacznie większa od pozostałych i nieco inaczej ubarwiona: cała brązowa z wyraźną białą obrożą na szyi. To tzw. sołtys czyli nietypowo ubarwiona krzyżówka. Sołtys może być efektem skrzyżowania się krzyżówki z kaczką domową, dziwne ubarwienie zdarza się też czasem w stałych populacjach miejskich kaczek. Przegląd nietypowo wyglądających kaczek znaleźć można w tym artykule o klasyfikacji krzyżówek.

Wygrzewające się żółwie i małe kaczuszki

Tym razem spotkaliśmy 3 duże żółwie wygrzewające się na słońcu oraz kilka kaczek wodzących młode.
Są to zdecydowanie żółwie czerwonolice, a więc pochodzące z Ameryki, w Polsce często hodowane w domowych terrariach. Niestety, wiele osób pozbywa się niechcianych żółwi, a te bardzo dobrze aklimatyzują się w polskim klimacie i wypierają rodzime gatunki.
Żółw czerwonolicy żywi się owadami wodnymi, ślimakami, kijankami, rakami, rybami, skorupiakami, i mięczakami. A także roślinami wodnym takimi jak strzałka wodna, lilia wodna, hiacynt i rzęsa wodna. Dorosłe żółwie wodne już nie polują na ryby, raczej żywią się padliną, ślimakami i oczywiście roślinami.
Wiadomo, że żółwie czerwonolice potrafią przetrwać polską zimę zagrzebane w mule, nie wiadomo natomiast, czy udaje im się wychować młode. Te na zdjęciu to chyba 2 samice i 1 samiec i tak jakby miały się ku sobie…
W Polsce obowiązuje zakaz wprowadzania do środowiska zwierząt lub roślin obcych (ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., Dz. U. 2004, Nr 92, poz. 880, art. 120).

(Informacje za http://www.czerwonolicy.waw.pl/)

I to jakie już duże! To pierwsze tegoroczne kaczki na jeziorku Kamionkowskim.