Miasto i ptaki

Pierwsze tegoroczne pisklę krzyżówki

Pierwszą krzyżówkę wodzącą młode spotkaliśmy w tym roku 8 maja, niestety wodziła za sobą tylko jednego pisklaczka. Od tego czasu niemal codziennie kolejne kaczki wyprowadzały swoje stadka. Krzyżówki zakładają gniazda z daleka od wody, w krzakach, na drzewach, w dużych dziuplach, czasem w specjalnych budkach lęgowych. Samice wysiadują je same, kaczory w tym czasie lekko znudzone snują się w małych grupkach po jeziorku. Gdy młode się wyklują, matka natychmiast prowadzi je do wody. Jedna z tegorocznych „skaryszewskich” kaczek wodzi aż 17 małych kaczątek! Jak to możliwe? Siedziała na 17 jajkach? Raczej nie, to najprawdopodobniej „rodzina zastępcza” - krzyżówki mają bardzo silny instynkt opieki nad pisklętami i chętnie adoptują małe, które straciły rodziców.

Kacze przedszkole na jeziorku Kamionkowskim

Krzyżówka w dziupli

Inauguracja Spring Alive w parku Skaryszewskim w Warszawie

a może to wiosna przywitała nas
W niedzielę o 9 rano zebrała się w parku Skaryszewskim pod pomnikiem ponad 20 osobowa grupa miłośników spacerów i razem ruszyliśmy podpatrywać co nowego słychać wśród parkowych ptaków. Jako że wycieczka zorganizowana została w ramach akcji OTOP Spring Alive, a więc poświęconej ptakom migrującym, wypatrywaliśmy gatunków, które powróciły już z zimowisk. Jako pierwsze pokazały nam się szpaki, których piękne śpiewy słychać już we wszystkich niemal zakątkach parku, kwiczoły które głośnym skrzeczeniem bronią swoją upatrzonych miejsc na gniazda oraz wymieniające czułości pary grzywaczy. To gatunki, które zapewne zimowały niedaleko - może w Europie Południowej, i stosunkowo wcześnie powracają.
Gniazda budują już mieszkające przez cały rok w parku kaczki krzyżówki: w czasie spaceru spotkaliśmy kilka siedzących wysoko na drzewach i w dziuplach, a na stawach nie było już prawie żadnej. W alei głównej natomiast pracowicie wykuwał swoją dziuplę dzięcioł duży.
Cały park rozbrzmiewał głosami śpiewający szpaków, sikor, kowalików, kraczących gawronów, skrzeczących kwiczołów i gruchających grzywaczy. Jednak największą uwagę przykuł głośny śpiew ukrytego bardzo wysoko ptaszka: słuchaliśmy go przez dłuższy czas, nie mogąc ustalić czy śpiewa nam kowalik, czy też pełzacz, a może pokrzewka? Zamieszczam nagranie.

WIOSENNE TRELE - PLIK .WAV

Kacza dziupla w parku Skaryszewskim

Ta krzyżówka zajęła dziuplę z tarasem

Dzięcioł duży kuł, aż drwa leciały!

To musi być miłość!

Kwiczoł

Pełzacz w parku Skaryszewskim

Czernica (Aythya fuligua) z małżem

Jeziorko Kamionkowskie jest jesienią licznie odwiedzane przez ptaki wodne, aktualnie oprócz łabędzi i krzyżówek obserwować można czernice, nurogęsi, kilka gatunków mew i kormorany.
O ile łabędzie i krzyżówki żywią się przede wszystkim roślinnością wodną oraz (niestety!) wyrzucanym im chlebem, o tyle pozostałe zapamiętale nurkują w poszukiwaniu małych rybek i małży, których w jeziorku nie brakuje. Najlepszymi nurkami są nurogęsi i kormorany, nurkują głęboko i prawie za każdym razem wyciągają odpowiednich dla siebie rozmiarów rybę. Czernice natomiast wydają się gustować w małżach, a ich płaskie dzioby pozwalają błyskawicznie zgnieść skorupkę i wyssać zawartość. Zupełnie inną technikę muszą stosować mewy. Obserwowaliśmy przez długą chwilę dużą mewę pospolitą, która nie mogła sobie poradzić z 10 centymetrowym małżem: za każdym razem wysuwał się z cienkiego i haczykowatego dzioba. Niezrażona mewa wyciągała małża z wody kilkanaście razy! W końcu zdała sobie sprawę, że sama go nie rozgryzie i odleciała, aby małża… rozbić o chodnik. To jednak była niespodziewana gratka dla wron, które również lubią skosztować tego delikatesu, ale same nurkować nie potrafią - odgoniły krakaniem mewę i sprawnie poradziły sobie ze skorupką swoimi potężnymi dziobami.
Duża ilość małży dobrze świadczy o czystości wody w jeziorku, ale to temat na osobny wpis.

Mewa pospolita (Larus canus) upolowała małża

Ups, wypadł!

Wracaj!

Mam go!

Wrony też lubią małże

Zjedzony małż – czyżby szczeżuja?

McŁabędź (Cygnus olor) skusił się na fast fooda

Wraz z nastaniem jesieni zaczyna się sezon dokarmiania ptaków. O ile w przypadku małych ptaszków takich jak sikorki, kowaliki, mazurki czy dzwońce dokarmianych najczęściej różnego rodzaju ziarnami i orzechami wygrane są obie strony: dokarmiani, bo dostają naturalne, dobre, pożywne jedzenie, którego im bliżej zimy tym mniej, a coraz krótsze dnie nie zostawiają dużo czasu na poszukiwania, i dokarmiający, którzy niejako w nagrodę mogą z bliska poobserwować ptaki. Gorzej jest niestety z ptakami wodnymi jak kaczki, łabędzie, mewy - one mogą liczyć jedynie na chleb - chyba najgorszy dla nich rodzaj pożywienia. Mimo tego, że od wielu lat ornitolodzy i miłośnicy przyrody alarmują o szkodliwości karmienia ptaków chlebem, nad parkowe stawy ciągle przychodzą osoby z całymi torbami wypchanymi najczęściej zeschniętym i spleśniałym pieczywem. No czy ktoś widział łabędzia piekącego sobie chleb????
Pożywieniem kaczek i łabędzi są przede wszystkim rośliny wodne, małże, ślimaki i larwy owadów, a z końcem października obserwować można krzyżówki z dala od wody delektujące się opadniętymi z drzew rajskimi jabłuszkami, łabędzie zaś „czyszczą” stawy ze zbutwiałych roślin.
Niestety, ludzie oferują im swoisty fast food, czyli jedzenie szybkie, szkodliwe i bez wartości, ale za to dostępne od zaraz i bez wysiłku. Nie zdają sobie sprawy, że zawarta w chlebie sól (a jest jej tam dużo!, tak jak i różnego rodzaju chemicznych konserwantów, ulepszaczy, etc.) zaburza gospodarkę wodną organizmu ptaków, co w konsekwencji często prowadzi do ich śmierci. Chleb wrzucają bezpośrednio do wody, co powoduje, że błyskawicznie pleśnieje. „Chlebowa” dieta wywołuje poważną chorobę - kwasicę, a także biegunki i osłabienie odporności na skutek niedoborów pokarmowych. A przecież idzie zima i ptaki powinny zbierać siły i magazynować zapasy.
Pomyślmy o tym wybierając się w świąteczny weekend do parku.

A ta stołówka to niby dla kogo ma być???

Wrony roznoszą kawałki pieczywa po całej okolicy

Podstawą pożywienia mew są ryby

Krzyżówka w budce lęgowej w parku Skaryszewskim

Dziś zaległość jeszcze z czerwca, kiedy to park pełen był piskląt w gniazdach. Przyglądaliśmy się zawieszonym w marcu budkom lęgowym, z których zdecydowana większość została natychmiast zamieszkana.

Karmiący szpak przy budce lęgowej

Tu też zdecydowanie ktoś zamieszkał, ale kto?

Kaczor krzyżówki (Anas platyrhynchos) w pobliżu gniazda

Gdzie podziały się krzyżówki, których dziesiątki zimowały na jeziorku Kamionkowskim? Otóż przeniosły się w wysokie trawy oraz na drzewa, gdzie chętnie zakładają gniazda. W kwietniu krzyżówki zaszywają się w ukrytych gniazdach i na wodzie pojawiają się ponownie dopiero w maju tym razem wodząc za sobą małe kaczuszki. Młodymi opiekują się wyłącznie samice, kaczory w tym czasie snują się po jeziorku w luźnych grupkach. Pożywieniem kaczek - wbrew temu w co większość ludzi wydaje się wierzyć, wcale nie jest stary chleb, ale rośliny wodne, a także larwy komarów i skorupiaki, których w parku jest pod dostatkiem. W pewnym sensie można powiedzieć, że im więcej chleba rzucimy kaczkom, tym więcej będzie komarów!

Samica krzyżówki (Anas platyrhynchos) w pobliżu gniazda

W tym roku pierwsze kaczuszki pojawiły się na początku maja

Sołtys

Od kilku dni na jeziorku Kamionkowskim razem z krzyżówkami pływa „dziwna” kaczka. Jest znacznie większa od pozostałych i nieco inaczej ubarwiona: cała brązowa z wyraźną białą obrożą na szyi. To tzw. sołtys czyli nietypowo ubarwiona krzyżówka. Sołtys może być efektem skrzyżowania się krzyżówki z kaczką domową, dziwne ubarwienie zdarza się też czasem w stałych populacjach miejskich kaczek. Przegląd nietypowo wyglądających kaczek znaleźć można w tym artykule o klasyfikacji krzyżówek.

Wygrzewające się żółwie i małe kaczuszki

Tym razem spotkaliśmy 3 duże żółwie wygrzewające się na słońcu oraz kilka kaczek wodzących młode.
Są to zdecydowanie żółwie czerwonolice, a więc pochodzące z Ameryki, w Polsce często hodowane w domowych terrariach. Niestety, wiele osób pozbywa się niechcianych żółwi, a te bardzo dobrze aklimatyzują się w polskim klimacie i wypierają rodzime gatunki.
Żółw czerwonolicy żywi się owadami wodnymi, ślimakami, kijankami, rakami, rybami, skorupiakami, i mięczakami. A także roślinami wodnym takimi jak strzałka wodna, lilia wodna, hiacynt i rzęsa wodna. Dorosłe żółwie wodne już nie polują na ryby, raczej żywią się padliną, ślimakami i oczywiście roślinami.
Wiadomo, że żółwie czerwonolice potrafią przetrwać polską zimę zagrzebane w mule, nie wiadomo natomiast, czy udaje im się wychować młode. Te na zdjęciu to chyba 2 samice i 1 samiec i tak jakby miały się ku sobie…
W Polsce obowiązuje zakaz wprowadzania do środowiska zwierząt lub roślin obcych (ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., Dz. U. 2004, Nr 92, poz. 880, art. 120).

(Informacje za http://www.czerwonolicy.waw.pl/)

I to jakie już duże! To pierwsze tegoroczne kaczki na jeziorku Kamionkowskim.