Miasto i ptaki

Myszołów (Buteo buteo) nad parkiem Skaryszewskim

Tak jak i ubiegłej zimy do parku Skaryszewskiego zaczął zalatywać myszołów. Niemal codziennie krąży wysoko nad parkiem wypatrując jakiejś zdobyczy. Chociaż na ogół szybuje na dużej wysokości łatwo go wypatrzeć, gdyż jego pojawienie się jest natychmiast głośno anonsowane przez parkowe wrony i gawrony, które na wszelkie sposoby próbują przepłoszyć myszołowa znad swoich kolonii. I nie ma im się co dziwić: przy grubej warstwie śniegu trudno jest o pożywienie, myszy i krety stają się posiłkiem tylko dla nielicznych. Dziś myszołów pojawił się nad jeziorkiem Kamionkowskim już w eskorcie czterech wron. Te zdawałoby się duże ptaki wyglądały niepozornie przy masywnym myszołowie, szybującym z gracją bombowca na swoich nieco ponad metrowych skrzydłach. Wrony broniły jednak zaciekle swojego terytorium, próbując myszołowa dziobać i bić skrzydłami. Nie wiem jak skończyła się ta bitwa, gdyż cała eskadra bardzo szybko zniknęła za drzewami.

Wrony próbujące przepędzić myszołowa

Atak wron na myszołowa

Myszołów uciekający przed wronami

Zimorodek (Alcedo atthis) w parku Skaryszewskim w 2008 roku

Po blisko dwóch latach pisania bloga i 120 notkach na temat parku Skaryszewskiego postanowiłam w jednym miejscu zebrać informacje o zaobserwowanych ptakach. Na osobnej stronie Lista gatunkowa ptaków parku Skaryszewskiego zamieściłam tabelę, a w niej nazwy wszystkich zaobserwowanych (przez siebie) gatunków, lata obserwacji, okres przebywania w parku i stwierdzone gniazdowanie. Listę będę oczywiście uzupełniać w miarę przybywania obserwacji.

Przy okazji zajrzałam do artykułu opublikowanego w 2007 roku w Notatkach Ornitologicznych pt. Ptaki Parku Skaryszewskiego w Warszawie w latach 1957-2006 (Maciej Luniak, Michał Lesisz, Andrzej Marciński, Wiesław Nowicki) i spróbowałam porównać swoje dane z obserwacjami z lat wcześniejszych. Należy oczywiście wziąć poprawkę na różnice metodologiczne pomiędzy obserwacjami prowadzonymi przez naukowców a moimi, przede wszystkim w artykule podane są wyniki metodologicznych liczeń ptaków przeprowadzanych w ustalanych okresach, moje obserwacje zaś prowadzone są „na bieżąco” i „nienaukowo”. Mimo to, wyniki wydają się być bardzo podobne.

W artykule czytamy, że w latach 2004 i 2005/2006 stwierdzono w Parku ogółem 58-59 gatunków, w tym 37 lęgowych (t.j. takich które zakładają tu gniazda i wychowują potomstwo) i 32-33 obserwowanych zimą.
Moja lista jest nieco krótsza (51 gatunków, w tym 28 lęgowych) i nie zawiera wielu trudnych do wypatrzenia i sfotografowania wróblaków, a więc składam to na karb własnej słabości jako obserwatora. Zawiera też zupełnie nienaukową kategorię ptaków „wizytujących”, tj. takich, które pojawiają się nieregularnie, wręcz jednorazowo bądź to w okresie przelotów (jak np. kazarka, gęsiówka egipska, płaskonos, czernica), bądź też z rzadka przylatują żerować (bocian czarny, czapla siwa, a ostatnio kormoran). Z gatunków nie odnotowanych w latach 2004/2005 wymienić trzeba lęgowego dzięciołka (obserwowane lęgi w 2009 i 2010), myszołowa (jeden martwy osobnik zimą 2005/2006 i para żerująca w parku przez całą zimę 2009/2010), krogulec (nienotowany od końca lat pięćdziesiątych, zdecydowanie zamieszkujący park w latach 2009/2010). Inną kategorią jest zimorodek (odnotowany jedynie w latach 1957/1962 jako „nieliczny” i zaobserwowany przeze mnie tylko raz w 2008 roku), a zupełnie osobną wróble - odnotowane jako gatunek występujący w parku w artykule, przeze mnie natomiast zaliczony do grupy „okołoparkowych”, gdyż na terenie samego parku Skaryszewskiego nie udało mi się nigdy zaobserwować wróbla - zawsze okazywał się być mazurkiem.
Ciekawostką we wspomnianym artykule jest porównanie danych dotyczących ilości bardzo licznych szpaków i mazurków: otóż w latach 2004/2005, w których nie było w parku budek lęgowych dla ptaków, odnotowano ich mniej niż w roku 1988, w którym budki takie były. W roku 2010 znowu mamy budki i niedługo będą one zapewne czyszczone, a przy tej okazji skontrolowane - bardzo jestem ciekawa wyników tej kontroli!

Niezależenie jednak od jej wyników, pewne jest, że opinia wyrażona w 2007 roku przez autorów artykułu o tym, że wśród warszawskich parków, park Skaryszewski jest jednym z dwóch (obok Łazienek) mających najwyższe bogactwo gatunkowe awifauny lęgowej i zimowej - jest nadal jak najbardziej aktualna.

Myszołów zwyczajny (Buteo buteo) nad parkiem Skaryszewskim

Mróz i dużo śniegu powoduje, że ptaki dużo intensywniej poszukują pożywienia i zalatują w miejsca mniej dla siebie typowe, ale za to bogatsze w pokarm. Dziś nad parkiem krążył myszołów, wypatrywał ofiary z dużej wysokości, zataczając szerokie kręgi. Myszołów to drapieżnik z rodziny jastrzębiowatych, który preferuje otwarte tereny rolne w pobliżu lasu. Jest jednym z powszechniej występujących w Polsce ptaków drapieżnych, lecz raczej nie należy do fauny miejskiej. Poluje na myszy i inne małe kręgowce, niewielkie ptaki, zjada też padlinę.
Pojawienie się myszołowa spowodowało poruszenie w kolonii gawronów siedzących na wysokich drzewach: za każdym razem, gdy myszołów robił nawrót nad kolonią, gawrony podnosiły wrzask i stroszyły pióra. W końcu myszołów dał za wygraną i odleciał w drugą stronę.

Myszołów w parku Skaryszewskim